Gốm Biên Hoà

Khi chúng ta trở thành chuyện kể, những tạo tác chuyển mình để chứa đựng chính cuộc sống bên trong nó. Chúng tôi say đắm gốm Biên Hòa theo cách chúng tôi nâng niu những bất toàn, khiếm khuyết của bản thân. Hãy đến và cùng chúng tôi khám phá những nét quyến rũ bên trong từng món gốm.

“Nét quyến rũ của đồ gốm còn nằm ở chính những mâu thuẫn nội tại. Gốm vừa dễ lại vừa khó, lại luôn có yếu tố nằm ngoài kiểm soát. Gốm cực kỳ mong manh, cũng cực kỳ bền bỉ.”

Isamu Noguchi - Nhà điêu khắc

Lắm lúc chúng ta xem nghệ thuật như lẽ hiển nhiên. Chúng ta nâng bậc nghệ thuật cao vợi cốt để càng thêm xa lánh. Ngập chìm trong những bộn bề lo toan hàng ngày, chúng ta quên bẵng nghệ thuật vẫn luôn ở xung quanh.

Có lẽ hy vọng là chọn lấy mâu thuẫn giữa thực tại và trí tưởng tượng, giữa điều ta tin tưởng và lẽ phù du.

Gốm Biên Hòa sở hữu một chỗ đứng quan trọng ở Amanaki. Dòng gốm phi thường này chứa chất đa dạng cả lịch sử lẫn văn hóa. Đây cũng là cách chúng tôi tự định vị mình.

Hợp lưu đầu tiên đến cuộc giao thoa của dòng gốm Cây Mai từ các nghệ nhân Sài Gòn với kỹ nghệ từ nhiều thế kỷ của thợ gốm Biên Hòa. Cuộc hợp lưu bước ngoặc thứ hai xảy ra cách đây đúng 100 năm, khi cặp vợ chồng người Pháp, ông Robert và bà Mariette Balick được giao nhiệm vụ điều hành Trường Nghề Biên Hòa (sau đó đổi tên thành Trường Nghệ thuật bản địa, và ngày nay Cao đẳng Mỹ thuật Trang trí Đồng Nai). Từ đây, thành tựu thu về chính là chất men bản địa độc đáo, cấu thành từ đa dạng các chất liệu tại chỗ lẫn du nhập, từ cát Đà Nẵng tới đá ong và cao lanh Biên Hòa, từ tro các loại cho tới mạt đồng và mảnh thủy tinh hòa trộn lại với nhau. Một tạo tác ngoạn mục về thẩm mỹ, thấm đẫm tính biểu tượng.

Đạt đến đỉnh cao về kỹ nghệ lẫn độ phổ biến vào thập niên 60 thế kỷ trước, gốm Biên Hòa hấp thu và hòa trộn nhiều dòng gốm khác nhau: gốm Limoges của Pháp, gốm Trung Hoa du nhập cũng như gốm Chăm bản địa. Sản phẩm gốm Biên Hòa được trao thưởng quốc tế và mến chuộng trong nước bởi sự đa dạng trong trang trí lẫn chất men sử dụng, dù là trưng bày lộng lẫy hay trong các vật dụng hàng ngày. Từ những họa tiết bá hoa gần gũi tới những vị thần Ấn giáo, những loài vật trong truyền thuyết cho tới những sinh hoạt hàng ngày, các điển tích dân gian được khắc họa, rất ít tạo tác sở hữu khả năng biểu đạt chừng ấy những tầng ý niệm, vừa uyên thâm lại vô cùng trôi chảy.